DİŞ TEDAVİLERİ

Endodontik tedavi, dişin pulpa adı verilen iç kısmındaki sinir ve kan damarlarının temizlenmesi, dezenfekte edilmesi ve ardından uygun bir dolgu malzemesiyle doldurulması işlemidir. Kanal tedavisi, bu işlemlerin en yaygın türüdür ve genellikle şu durumlarda gerekir:

• Derin çürükler: Çürük, diş minesini ve dentin tabakasını aşarak pulpa dokusuna ulaştığı durumdur.
• Diş travması: Dişe alınan bir darbe sonucu pulpa hasar görmesidir.
• Enfeksiyon veya apse: Pulpa bölgesinde iltihaplanma veya enfeksiyon oluşmasıdır.
• Kronik ağrı: Dişin sinirinde geri dönüşsüz hasar olduğu durumdur.

Endodontik tedaviler (kanal tedavisi):

Endodontik tedavinin amacı:

• Dişi çekime gerek kalmadan ağız içinde tutmak.
• Enfeksiyonu ortadan kaldırmak ve ağrıyı gidermek.
• Dişin fonksiyonunu ve estetiğini korumak.

Kök kanal tedavisi:

Kanal tedavisinin aşamaları:

• Diş hekimi, hastanın şikayetlerini dinrombin ve röntgenle dişi değerlendirir.
• İşlem bölgesel veya lokal anestezi ile yapılır.
• Dişin içindeki enfekte veya hasarlı pulpa dokusu çıkarılır.
• Dişin kök kanalları özel aletlerle temizlenir ve şekillendirilir.
• Kanallar, biyouyumlu bir malzeme (genellikle gutta-percha) ile doldurulur.
• Diş, dolgu veya kuron (kaplama) ile restore edilir.

Kanal tedavisinin avantajları:

• Dişin doğal yapısını korur.
• Ağrı ve enfeksiyon gibi sorunları ortadan kaldırır.
• Çoğu durumda tek seansta tamamlanabilir (bazı durumlarda birden fazla seans gerekebilir).

Cerrahi endodonti (apektektomi):

Kök ucundaki enfeksiyonun cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Uygulama alanları:

• Kanal tedavisine rağmen iyileşmeyen apseler
• Kök ucunda kist/granülom
• Kırık kök ucu

Uygulama yöntemi:

• Dişeti açılır, kök ucu ve çevre doku temizlenir.
• Kök ucu kesilir ve retro dolgu uygulanır.
• Sütür yerleştirilir ve 1 hafta sonra çıkarılır.

Vital pulpa tedavileri (pulpa koruma):

Pulpa hala canlıyken koruyucu yöntemler uygulanır.

Direkt pulpa kaplaması:

Derin çürükler temizlenirken pulpa açılırsa üzerine özel bir ilaç (kalsiyum hidroksit/MTA) yerleştirilir. Pulpayı iyileştirmek ve canlı tutmak amaçlanır.

Kısmi pulpektomi:

Sadece enfekte pulpa kısmı çıkarılır; sağlıklı kısım korunur. Çocukların süt dişlerine veya genç daimi dişlere uygulanır.

Revaskülarizasyon (genç daimi dişlerde):

Henüz kök gelişimini tamamlamamış genç dişlerde pulpa öldüğünde kökün tamamlanmasını sağlayan yöntemdir.

• Kanal dezenfekte edilir.
• Kök ucundan kanama sağlanarak kök içine kök hücrelerinin gelmesi teşvik edilir.
• Kanal kalsiyum hidroksit veya MTA ile kapatılır.

Protezler eksik dişlerin yerine konması, ağız fonksiyonlarının (çiğneme, konuşma) ve estetiğin geri kazandırılması için uygulanan yöntemleridir. Protezler, sabit veya hareketli olabilir ve hastanın ihtiyaçlarına, ağız yapısına ve bütçesine göre farklı türleri tercih edilir. Protez diş tedavilerinin temel türleri ve özellikleri şunlardır:

Sabit protezler:

Ağızdan çıkarılamayan ve doğal dişlere veya implantlara sabitlenen protezlerdir. Genellikle daha doğal bir his ve görünüm sağlar.

Kronlar:

• Tek bir dişin üzerine yerleştirilen kaplamalardır.
• Hasarlı, çürük, kırık veya estetik olarak sorunlu dişleri restore etmek için kullanılır.
• Porselen, zirkonyum, metal destekli porselen veya tam seramik malzemelerden yapılır.
• Doğal görünüm, dayanıklılık ve uzun ömür, avantajlarından bazılarıdır.

Diş köprüleri:

• Bir veya daha fazla eksik dişin yerine konması için kullanılır.
• Komşu sağlıklı dişler veya implantlar destek olarak kullanılır.
• Geleneksel köprüler, kanatlı (Maryland) köprüler ve implant destekli köprülerdir.
• Estetik ve fonksiyonel çözüm, sabit olduğu için rahat kullanım sağlar.

İmplant üstü sabit protezler:

Dental implantlara sabitlenen kron veya köprülerdir.

• All-on-4 veya All-on-6 gibi sistemlerle tam dişsiz çenelere sabit protez yerleştirilir.
• Maksimum stabilite, doğal dişlere en yakın his, kemik kaybını önleme gibi avantajları vardır.

Hareketli protezler:

Hareketli protezler, hastanın takıp çıkarabileceği denturesdir. Daha fazla diş eksikliğinde veya sabit protez için yeterli destek olmadığında tercih edilir.

Tam protezler:

• Tüm dişlerin eksik olduğu durumlarda kullanılır (tam dişsizlik).
• Üst ve alt çeneye göre özel olarak hazırlanır.
• Ekonomik, estetik bir çözüm sunar.
• Sabit protezlere göre daha az stabil, alışma süreci gerekebilir.

Parsiyel (kısmi) protezler:

• Birkaç dişin eksik olduğu durumlarda kullanılır.
• Metal veya akrilik bir çerçeve üzerine dişler eklenir ve mevcut dişlere kanca veya hassas tutucularla sabitlenir.
• Doğal dişleri korur, ekonomik bir seçenektir.
• Kancalar estetik açıdan rahatsız edici olabilir.

İmplant destekli hareketli protezler:

• Implantlara tutunan hareketli protezlerdir.
• Daha fazla stabilite sağlar ve geleneksel tam protezlere göre daha rahattır.
• Çıkarılabilir olmaları bakım kolaylığı sağlar, implantlar sayesinde daha sabit bir his sunar.

Geçici protezler:

• Tedavi sürecinde, örneğin implant yerleşimi veya kalıcı protez hazırlanana kadar kullanılan geçici çözümlerdir.
• Estetik ve fonksiyonu korumak ve iyileşme sürecinde hastayı rahatlatmak için kullanılır.
• Hızlı uygulanır ve ekonomiktir.

Overdentures:

• Doğal diş köklerine veya implantlara tutunan hareketli protezlerdir.
• Daha iyi tutuculuk, çene kemiğini koruma ve rahat kullanım sağlar.

Hybrid protezler:

Sabit ve hareketli protezlerin karışımıdır. İmplantlar üzerine takılan çıkarılabilir köprüler (snap-on protezler) buna örnektir.

Protez diş tedavilerinin avantajları:

• Doğal diş görünümü sağlar, gülüşü iyileştirir.
• Çiğneme ve konuşma yeteneğini geri kazandırır.
• Eksik dişlerin neden olduğu kemik kaybını önleyebilir (özellikle implant destekli protezlerde).
• • Estetik ve fonksiyonel iyileşme ile hastanın kendine güveni artar.

Protez diş tedavi süreci:

• Gerekirse çürük tedavisi, diş çekimi veya implant yerleştirme yapılır.
• Protezin hazırlanması için ağız ölçüleri alınır.
• Protez yerleştirilir ve uyum kontrol edilir.
• Protezlerin uzun ömürlü olması için düzenli bakım ve kontroller önemlidir.

Cerrahi diş tedavileri; ağız, diş ve çene bölgesinde cerrahi müdahale gerektiren işlemleri kapsar. Bu tedaviler, diş çekimi, implant uygulamaları, çene cerrahisi ve diğer ağız sağlığı sorunlarını çözmek için yapılan invaziv işlemleri içerir. Aşağıdaki amaçlarla bu tedavi yöntemine başvurulur:

• Dişin kurtarılamayacak kadar hasarlı olması.
• Gömülü dişlerin ağız sağlığını tehdit etmesi.
• Çene kemiği veya diş eti sorunları.
• Estetik veya fonksiyonel problemler.

Diş çekimi (ekstraksiyon)

Dişin çene kemiğinden çıkarılması işlemidir. Diş çekimi şu durumlarda yapılır:

• İleri derecede çürük veya kırık dişler.
• Gömülü dişler (örneğin 20’lik dişler).
• Ortodontik tedavi için yer açma.
• Periodontal hastalık nedeniyle kurtarılamayan dişler.

Diş çekimi türleri:

• Basit çekim: Lokal anestezi altında, görünür dişlerin çekilmesi.
• Cerrahi çekim: Gömülü veya kırık dişlerin çıkarılması için cerrahi müdahale gerektirir.
• Gömülü diş çekimi (20’lik dişler):Çene kemiğinde tam veya kısmen gömülü kalan dişlerin (genellikle 20’lik dişler) cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Dental implant uygulamaları:

• Eksik dişlerin yerine titanyum vidaların çene kemiğine yerleştirilmesi ve üzerine protez dişlerin sabitlenmesidir.
• Tek diş eksikliği, birden fazla diş eksikliği veya tam dişsizlik durumlarında kullanılır (örneğin All-on-4, All-on-6).

Kemik grefti ve çene kemiği cerrahisi:

Çene kemiğinin yetersiz olduğu durumlarda kemik hacmini artırmak için yapılan işlemlerdir.

• Kemik grefti: Sentetik, hayvansal veya hastanın kendi kemiği kullanılarak kemik eklenir.
• Sinüs lifting: Üst çene arka bölgesinde sinüs tabanı kaldırılarak kemik eklenir.

Periodontal cerrahi (Diş eti cerrahisi):

Diş eti hastalıklarını tedavi etmek veya estetik amaçlarla yapılan cerrahi işlemlerdir.Kullanım alanları:

• İleri diş eti hastalığı (periodontitis) tedavisi.
• Diş eti çekilmesi için greft uygulamaları.
• Estetik diş eti şekillendirme (gingivektomi, gingivoplasti).

Kist ve tümör cerrahisi:

Ağız veya çene bölgesinde oluşan kist veya tümörlerin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Kullanım alanları:

• Diş kökü kistleri, odontogenik tümörler.
• Çene kemiğindeki patolojik oluşumlar.

Çene cerrahisi (ortognatik cerrahi)

Çene yapısındaki ciddi bozuklukları düzeltmek için yapılan cerrahi işlemlerdir. Kullanım alanları:

• Çene uyumsuzlukları (örneğin alt veya üst çenenin ileri/geri olması).
• Çiğneme, konuşma veya estetik problemler.

Frenektomi:

Dil veya dudak bağının (frenulum) fazla kısa veya kalın olması durumunda cerrahi olarak kesilmesidir.Kullanım alanları:

• Konuşma veya emme zorluğu.
• Diş eti çekilmesi veya dişler arasında boşluk oluşması.

Apse drenajı:

Diş veya diş eti apsesinin cerrahi olarak boşaltılmasıdır.Enfeksiyonun yayılmasını önlemek ve ağrıyı gidermek için yapılır.

Ortodontik tedaviler, dişlerin ve çenelerin hizasını düzeltmek, estetik ve fonksiyonel sorunları çözmek için uygulananır.

Ortodontik tedavilerin amaçları:

• Estetik iyileşme: Dişlerin düzgün hizalanmasıyla daha güzel bir gülüş.
• Fonksiyonel iyileşme: Çiğneme, konuşma ve ısırma problemlerinin çözülmesi.
• Ağız sağlığı: Çapraşık dişlerin neden olduğu temizlik zorluklarını önleyerek çürük ve diş eti hastalığı riskini azaltmayı sağlamak.
• Çene Sağlığı: Çene eklemi (TMJ) problemlerini azaltma.

Ortodontik tedavi kimlere uygulanır?

• Çocuklar: Süt dişleri döneminde veya karışık dişlenme döneminde (6-12 yaş) çene gelişimini yönlendirmek için.
• Ergenler: Kalıcı dişlerin tamamlandığı dönemde (12-18 yaş) en sık tedavi dönemi.
• Yetişkinler: Estetik ve fonksiyonel sorunları çözmek için her yaşta uygulanabilir.

Ortodontik tedavi türleri:

Sabit ortodontik tedaviler:

• • Sabit ortodontik tedaviler, ağızdan çıkarılamayan apareyler kullanılarak dişlerin hareket ettirilmesini sağlar.
• Metal braketler: Dişlerin üzerine yapıştırılan metal braketler ve teller kullanılarak dişlerin hizalanmasını sağlar.
• Seramik (estetik) braketler: Diş renginde veya şeffaf braketler kullanılarak daha az görünür bir tedavidir.
• Lingual braketler: Braketlerin dişlerin iç yüzeyine (dil tarafına) yerleştirildiği tedavidir.
• Damon sistemi (kendinden bağlayıcı braketler): Özel bir klips mekanizmasıyla telleri bağlayan braket sistemidir.

Hareketli ortodontik tedaviler:

Hareketli apareyler, hastanın takıp çıkarabileceği cihazlardır ve genellikle daha hafif vakalarda veya çocuklarda kullanılır.

• Şeffaf plaklar (invisalign ve benzerleri): Şeffaf, özel olarak üretilmiş plaklar kullanılarak dişlerin hizalanması sağlanır.
• Hareketli apareyler: Çıkarılabilir plaklar veya apareyler, genellikle çocuklarda çene gelişimini yönlendirmek veya hafif diş hareketleri için kullanılır.

Çene düzeltme tedavileri (ortognatik tedaviler):

Çene yapısındaki ciddi uyumsuzlukları düzeltmek için ortodontik tedavi ile cerrahinin kombinasyonudur.

Mini vida ve ankraj sistemleri:

Diş hareketlerini desteklemek için çene kemiğine yerleştirilen küçük titanyum vidalardır.

Fonksiyonel apareyler:

Çene büyümesini yönlendirmek için çocuklarda kullanılan cihazlardır.

Periodontal tedavilerin amacı:

• Diş eti iltihabını ve enfeksiyonu ortadan kaldırmak.
• Diş eti ceplerini küçültmek ve diş kaybını önlemek.
• Çene kemiği ve diş eti sağlığını korumak.
• Estetik görünümü iyileştirmek (özellikle diş eti çekilmesi veya büyümesi durumlarında).
• Dişlerin uzun vadeli stabilitesini sağlamak.

Periodontal tedaviler, hastalığın şiddetine ve hastanın ihtiyaçlarına göre cerrahi veya cerrahi olmayan yöntemler olarak sınıflandırılır.

Cerrahi olmayan periodontal tedaviler:

Bu tedaviler, genellikle erken evre diş eti hastalıklarında (gingivitis veya hafif periodontitis) uygulanır ve invaziv olmayan yöntemlerle diş eti sağlığını iyileştirmeyi hedefler.

Diş taşı temizliği (scaling) ve kök yüzeyi düzleştirme:

Diş yüzeylerinde ve diş eti çizgisinin altında biriken plak ve tartar (diş taşı) özel aletlerle temizlenir. Kök yüzeyi düzleştirilerek bakterilerin tutunması zorlaştırılır.

Profesyonel ağız hijyeni uygulamaları:

Diş hekimi veya hijyenist tarafından yapılan derinlemesine temizlik ve ağız bakım eğitimidir.

Lazer tedavisi:

Lazerle diş eti ceplerindeki bakterilerin temizlenmesi ve iltihaplı dokuların giderilmesidir.

Cerrahi periodontal tedaviler:

İleri evre periodontitis veya cerrahi olmayan tedavilere yanıt vermeyen durumlarda cerrahi yöntemler uygulanır.

• Flep cerrahisi (flep operasyonu): Diş etleri kaldırılarak diş kökleri ve kemik temizlenir, ardından diş etleri tekrar yerine dikilir.
• Kemik grefti: Periodontitis nedeniyle kaybolan çene kemiğini onarmak için sentetik, hayvansal veya hastanın kendi kemiği kullanılarak kemik eklenir.
• Yumuşak doku grefti: Tanım: Diş eti çekilmesi olan bölgelere, genellikle damaktan alınan dokuyla greft yapılarak diş eti onarılır.
• Gingivektomi ve gingivoplasti: Fazla veya şekilsiz diş etlerinin kesilip çıkarılması (gingivektomi) veya estetik olarak şekillendirilmesi (gingivoplasti).
• Kron uzunluğu artırma: Dişin görünür kısmını artırmak için diş eti ve bazen kemik şekillendirilir.

Destekleyici periodontal tedaviler:

Periodontal tedavilerden sonra hastalığın tekrarlamasını önlemek ve ağız sağlığını korumak için uygulanan tedavilerdir.

• Düzenli kontroller ve bakım
• Diş hekimi ziyaretleriyle diş eti ceplerinin kontrolü ve temizlik.
• Ağız hijyeni eğitimi

Estetik diş tedavileri, dişlerin ve gülüşün görünümünü iyileştirmek amacıyla uygulanan diş hekimliği işlemleridir. Bu tedaviler, dişlerin rengini, şeklini, boyutunu veya hizasını düzelterek daha estetik bir gülüş elde etmeyi hedefler. Aynı zamanda fonksiyonel iyileşmeler de sağlayabilir. Estetik diş tedavileri, hastanın ihtiyaçlarına ve beklentilerine göre çeşitlilik gösterir.

Estetik diş tedavilerinin amacı:

• Estetik iyileşme: Daha beyaz, düzgün ve simetrik bir gülüş.
• Özgüven artışı: Gülüş estetiğiyle sosyal ve psikolojik iyileşme.
• Fonksiyonel düzeltme: Çiğneme ve konuşma problemlerini çözme. Diş sağlığı: Diş ve diş eti sağlığını destekleme

Estetik diş tedavisi kimlere uygulanır?

• Dişlerinde renklenme, şekil bozukluğu veya çapraşıklık olanlar.
• Gummy smile veya diş eti asimetrisi olanlar.
• Kırık, çatlak veya eksik dişleri olanlar.
• Estetik kaygısı olan her yaştan bireyler.

Estetik diş tedavi türleri:

Diş beyazlatma (bleaching):

Dişlerin doğal rengini açmak için kimyasal maddeler (genellikle hidrojen peroksit veya karbamid peroksit) kullanılarak yapılan işlemdir.

• Ofis tipi beyazlatma: Diş hekiminin kliniğinde, lazer veya ışıkla aktive edilen yüksek konsantrasyonlu ajanlarla yapılır (1-2 saat).
• Ev tipi beyazlatma: Diş hekiminin verdiği özel plaklar ve düşük konsantrasyonlu beyazlatıcı jellerle evde uygulanır (genellikle 1-2 hafta).

Porcelain lamina:

Dişlerin ön yüzeyine yapıştırılan ince porselen kaplamalardır (0.3-1 mm).

Kompozit bonding (estetik dolgu):

Diş renginde kompozit reçine kullanılarak dişlerin şeklini veya rengini düzeltme işlemidir.

Zirkonyum veya porselen kronlar:

Dişin tamamını kaplayan estetik kaplamalar, genellikle zirkonyum veya porselen malzemeden yapılır.

Ortodontik tedaviler (estetik odaklı):

Dişlerin hizasını düzeltmek için braketler veya şeffaf plaklar kullanılır.

Diş eti estetiği (gingivoplasti ve gingivektomi):

Diş etlerinin şeklini veya seviyesini düzelterek daha estetik bir gülüş oluşturulur.

Kron uzunluğu artırma:

Dişin görünür kısmını artırmak için diş eti ve bazen kemik şekillendirilir..

Kompozit veya porselen inlay/onlay:

Dişin çürük veya hasarlı kısmına özel olarak hazırlanan dolgu benzeri restorasyonlardır.

Tam seramik restorasyonlar:

Metal içermeyen, tamamen seramik malzemeden yapılan kaplamalar veya köprülerdir.

Çocuk diş hekimliği (pedodonti), 0-14 yaş arasındaki çocukların ağız ve diş sağlığını korumak, diş ve çene gelişimini takip etmek ve ortaya çıkan sorunları tedavi etmek için uzmanlaşmış bir diş hekimliği dalıdır. Pedodonti tedavileri, çocukların diş sağlığını korurken aynı zamanda diş hekimi korkusunu önlemek ve olumlu bir deneyim sunmak amacıyla özel teknikler kullanır.

Koruyucu tedaviler:

Koruyucu tedaviler, çocukların dişlerini çürük ve diğer sorunlardan korumak için uygulanan en önemli yöntemlerdir.

• Flor uygulamaları
• Fissür örtücü (sealant) uygulamaları
• Ağız hijyeni eğitimi

Restoratif (dolgu) tedaviler:

Diş çürüğünün tedavisinde uygulanan yöntemlerdir.

Pulpotomi ve pulpektomi:

Süt dişlerinde çürüğün sinire ulaştığı durumlarda, sinirin bir kısmının (pulpotomi) veya tamamının (pulpektomi) çıkarılmasıdır.

Diş çekimi:

Kurtarılamayacak kadar hasarlı veya enfekte süt dişlerinin çekilmesidir.

Yer tutucular:

Erken kaybedilen süt dişlerinin yerine, kalıcı dişlerin doğru hizada çıkmasını sağlamak için kullanılan cihazlar.

Ortodontik tedaviler (erken dönem):

Çene ve diş hizasını düzeltmek için erken yaşta uygulanan tedaviler.

Travma tedavileri:

Çocuklarda düşme veya çarpma sonucu oluşan diş kırıkları, çatlakları veya diş kayıplarının tedavisi.

Kötü alışkanlıkların tedavisi:

Parmak emme, tırnak yeme, dil itimi veya ağız solunumu gibi alışkanlıkların düzeltilmesi.