Diş etleriniz fırçalamakla geçmeyen bir iltihaba sahipse, rengi koyulaşmış ve şişmişse ve dişinizle diş etiniz arasında "cepler" oluşmaya başlamışsa, diş hekiminiz o bölgeyi içeriden temizleyip sağlığına kavuşturmak için küretaj işlemini seçer.
Küretaj işlemi ne demek?
Küretaj, diş ile diş eti arasında oluşan ve "cep" adı verilen boşlukların içindeki hastalıklı, iltihaplı yumuşak dokuların özel aletlerle kazınarak temizlenmesi işlemidir. Bu "kazıma" işleminin amacı, vücudun iyileşmesini engelleyen o hastalıklı dokuyu bölgeden uzaklaştırmaktır. Böylece diş eti tekrar sağlıklı hale gelip büzülerek dişe daha sıkı sarılır ve derinleşmiş olan o boşluklar (cepler) küçülür.
Hangi durumlarda küretaj yapılır?
Diş eti cepleri oluşmuşsa (3-4 mm ve üzeri)
Normalde diş eti dişe sıkıca yapışıktır. Ancak diş eti hastalığı ilerledikçe, diş ile diş eti arasında "cep" dediğimiz boşluklar açılır. Özellikle 3-4 mm derinliğindeki küçük ceplerde veya daha derin olup cerrahi operasyon riskinin azaltılmak istendiği durumlarda küretaj tercih edilir. Bu boşlukların içindeki iltihaplı dokuyu kazıyarak temizlemek, bölgenin tekrar dişe yapışmasını sağlar.
Diş etleri aşırı şiş, ödemli ve hassassa
Eğer diş etleriniz normal sağlıklı pembe rengini kaybedip mavi-kırmızı bir renk almışsa, şişmişse ve dokununca hemen kanıyorsa orada ciddi bir iltihap birikintisi var demektir. Bu "ödemli" doku kendi kendine iyileşemez; bu yüzden küretajla o hastalıklı doku duvarının temizlenmesi ve bölgeye "taze bir başlangıç" yaptırılması gerekir.
Diş taşları diş etinin çok altına indiyse
Sadece dişin görünen kısmındaki değil, diş etinin derinliklerine, kök yüzeyine kadar inmiş bakteriyel eklentiler varsa küretaj yapılır. Diş taşı temizliği ile sert tabaka alınırken, küretaj ile bu taşların komşuluğundaki hastalıklı yumuşak doku duvarı temizlenir.
Ameliyatsız son çözüm olarak
Diş hekimleri bazen daha büyük ve kesili bir cerrahi operasyona (flep cerrahisi gibi) gitmeden önce, durumu kurtarmak ve diş etinin büzülerek iyileşmesini sağlamak için küretajı bir "ara tedavi" veya "başlangıç tedavisi" olarak kullanırlar. Bu işlem sayesinde diş etinin büzülmesi ve cebin daralması hedeflenir.
Küretaj nasıl yapılır?
Hazırlık ve yüzey temizliği
Küretaj doğrudan yapılan bir işlem değildir; önce dişin görünen kısmındaki kaba birikintilerin (diş taşlarının) temizlenmesi gerekir. Hekiminiz genellikle bölgeyi lokal anestezi ile uyuşturur, böylece işlem sırasında herhangi bir ağrı hissetmezsiniz.
Doğru tutuş ve destek
Hekiminiz, küret adı verilen ve ucu minik bir kaşığa benzeyen hassas aletleri "modifiye kalem tutuşu" ile kavrar. İşlem sırasında elinin kaymaması ve size zarar vermemesi için mutlaka bir parmağını komşu dişlerinizden birine yaslayarak destek alır.
Cebin içine giriş
Küretin keskin yüzeyinin diş etinize zarar vermeden içeri girebilmesi için aletin ucu diş yüzeyine tamamen yapıştırılır. Buna "sıfır derece açısı" denir. Bu sayede alet, diş eti cebinin en dibine kadar nazikçe kaydırılır.
Çalışma açısına getirme ve kazıma
Alet cebin en dibine ulaştığında, hekiminiz aletin ucunu diş yüzeyiyle yaklaşık 60-70 derecelik bir açı yapacak şekilde hafifçe eğer.
- Kazıma hareketi: Hekiminiz, kısa ve kontrollü darbelerle aleti yukarıya (dişin taç kısmına) doğru çeker.
- Neler temizlenir? Bu hareketle hem diş köküne yapışmış derin taşlar (subgingival taşlar) hem de diş etinin iç duvarındaki iltihaplı dokular (granülasyon dokusu) kazınarak dışarı atılır.
Kök yüzeyini pürüzsüzleştirme
Sadece kazımak yetmez; diş etinin dişe tekrar sıkıca yapışabilmesi için diş kökünün "cam gibi" pürüzsüz olması gerekir. Hekiminiz daha hafif baskılar uygulayarak kök yüzeyini adeta rendeler ve pürüzsüz hale getirir.
Kontrol ve bitiriş
İşlem bittikten sonra hekiminiz periodontal sond adı verilen ince bir ölçüm aletiyle bölgeyi kontrol eder. İçeride herhangi bir pürüz kalmadığından emin olduğunda işlem tamamlanır. Bölge iyice yıkanır ve diş etinin büzülerek iyileşmesi beklenir.
Alternatif yöntem (Lazer):
Günümüzde bazı hekimler geleneksel el aletleri yerine lazer sistemlerini de tercih edebilmektedir. Lazerle diş eti tedavisi, cebin içindeki bakterileri öldürür ve hastalıklı dokuları temizleyerek iyileşmeyi hızlandırabilir.
Küretaj kimlere yapılır?
"Derin temizlik" olarak da bilinen bu işlem şu kişilere yapılır:
Diş eti cebi oluşmuş kişiler
Küretaj, özellikle şu derinlikteki boşluklara sahip kişilere yapılır:
- 3-5 mm derinliğinde cebi olanlar: Bu derinlikteki boşlukların içindeki iltihaplı dokunun el aletleriyle kazınarak temizlenmesi gerekir.
- Derin temizlik ihtiyacı olanlar: Enfeksiyonun dişin kök yüzeyine (sement dokusuna) ulaştığı ve sadece yüzeyel temizlikle geçmeyeceği durumlarda bu işlem uygulanır.
Diş etleri aşırı şiş, ödemli ve rengi değişmiş kişiler
Diş etleriniz aynaya baktığınızda sağlıklı pembe rengini kaybetmişse küretaj adayı olabilirsiniz.
- Diş etlerinde dolaşım bozukluğu ve ödem nedeniyle koyu kırmızı veya morumsu bir renk oluşmuşsa içerideki hastalıklı dokunun uzaklaştırılması gerekir.
- Diş etleri iltihap nedeniyle şişmiş, gevşemiş ve dokunur dokunmaz kanayan bir yapıya bürünmüşse bu "ödemli" dokuyu iyileştirmek için küretaj tercih edilir.
Standart temizliğe rağmen iyileşme sağlanamayan hastalar
Bazen sadece diş taşlarının temizlenmesi yeterli olmaz. Diş yüzeyindeki sert eklentiler alınsa bile, diş eti duvarının iç kısmında kalan iltihaplı granülasyon dokusu iyileşmeyi engelleyebilir. Bu durumda, küretajla o duvarın temizlenmesi gerekir.
Ameliyatsız sonuç almak isteyen veya cerrahi riski olanlar
Daha derin ceplerde aslında cerrahi operasyon (flep cerrahisi) gerekebilir. Ancak;
- Hekim, büyük bir ameliyata gitmeden önce küretajı bir "ara tedavi" olarak kullanabilir.
- Cerrahi operasyonun riskli olduğu veya hastanın cerrahi istemediği durumlarda, diş etinin büzülerek cebin daralmasını sağlamak için bu yöntem seçilir.
Tedavisi bitmiş ama inatçı bölgeleri kalanlar
Daha önce diş eti tedavisi görmüş kişilerin kontrollerinde, bazı bölgelerin tam iyileşmediği fark edilebilir.
Kontrollerde hala 5 mm’den derin olan ve kanamaya devam eden bölgeleri olan kişilere, o noktadaki enfeksiyonu kırmak için tekrar küretaj yapılabilir.
Küretaj yapılmazsa ne olur?
- Küretaj yapılmazsa, o bölgedeki iltihaplı doku (granülasyon dokusu) orada kalmaya devam eder. Diş etleriniz sürekli şiş, kırmızı, morumsu bir renkte kalır ve fırçalarken ya da yemek yerken kolayca kanamaya devam eder.
- Diş eti ile diş arasındaki mesafe normalde çok azdır. Tedavi edilmeyen iltihap, diş etinin dişe yapışmasını engeller ve cepler giderek derinleşir. Bu derin ceplerin içi "bakteri yuvası" haline gelir ve normal fırçalama veya diş ipi ile bu derinlikleri temizlemeniz imkansızdır. Temizlenemeyen her bölge, hastalığın daha da hızlanmasına neden olur.
- Diş eti cebinde biriken bakteriler, dişin etrafındaki destek kemiğe (alveol kemiği) saldırır. Vücudun bu bakterilere verdiği tepki sonucunda kemikte yıkım başlar, yani halk tabiriyle çene kemiği erir. Bu süreç genellikle ağrısız ilerlediği için durum çok kötüleşene kadar fark etmeyebilirsiniz.
- Dişi tutan kemik desteği azaldıkça, dişin temeli zayıflar. Bu durumda dişlerde sallanma (mobilite) başlar. Hatta bazen dişleriniz kendi kendine öne veya yana doğru açılmaya, aralarında boşluklar oluşmaya başlar; buna "patolojik diş migrasyonu" denir.
- Eğer derinleşen cepler küretaj veya ileri cerrahi yöntemlerle temizlenip iyileştirilmezse, dişi tutan tüm destek dokular yok olur. Sonuç olarak, tamamen çürüksüz ve sağlam görünen dişleriniz, sadece temeli yok olduğu için sallanarak düşer veya hekiminiz tarafından çekilmek zorunda kalınır.
- Ağzınızdaki bu kronik enfeksiyon sadece ağzınızla sınırlı kalmaz. Diş eti cebindeki bakteriler ve onların toksinleri kan dolaşımına karışabilir. Bu durum, vücuttaki genel bağışıklık yanıtını etkileyerek diğer sistemik hastalıkların (örneğin diyabet veya kalp hastalıkları) seyrini olumsuz etkileyebilir.
Küretaj faydalı mı?
Küretaj işlemi, doğru vakada uygulandığında oldukça faydalı bir tedavi yöntemidir;
- İyileşmeyi hızlandırır: Diş eti cebinin iç duvarındaki hastalıklı ve iltihaplı dokuların kazınarak uzaklaştırılması, vücudun o bölgedeki iyileşme sürecini hızlandırır.
- Diş eti ceplerini daraltır: Küretajın asıl amacı, diş etinin büzülmesini sağlamak veya dişin köküne yeniden yapışmasına yardımcı olarak, hastalık nedeniyle derinleşmiş olan cepleri küçültmektir.
- Sağlıklı doku formu kazandırır: İltihap nedeniyle şekli ve rengi bozulan diş etinin, tekrar pembe ve sağlıklı bir görünüme kavuşmasına yardımcı olur.
Küretaj türleri nelerdir?
Uygulandığı bölgeye göre türler
Gingival küretaj:
Diş eti cebinin sığ kısımlarında, diş eti oluğunun ve "yalancı ceplerin" içindeki iltihaplı dokuyu temizlemek için yapılır. Amacı, diş etinin büzülerek dişe tekrar sıkıca sarılmasını sağlamaktır.
Subgingival küretaj:
Diş etinin daha derin kısımlarına, yani birleşim epiteli denilen bölgeye kadar inilerek yapılan işlemdir. Aslında bu işlem derin bir kök yüzeyi düzleştirmesi (SRP) ile oldukça benzerlik gösterir.
Uygulama yöntemine göre türler
Kapalı küretaj:
Diş etine herhangi bir cerrahi kesi yapmadan, diş eti cebinin içine girilerek yapılan işlemdir. Bu yöntemde diş eti yerinden ayrılmaz; sadece cebin iç duvarı temizlenir.
Açık küretaj:
Cerrahi bir kesi (insizyon) yapılarak diş etinin bir miktar aralandığı ve hekimin işlem bölgesini doğrudan görerek temizlik yaptığı yöntemdir. Genellikle daha derin ve ulaşılması zor olan bölgelerde tercih edilir.
Diş eti iltihabı ve derin cepler, diş kaybına kadar giden ciddi sorunlara yol açabilir. İstanbul Sarıyer’de hizmet veren Clinique Dent Beauté’nin uzman hekim kadrosuyla dişlerinizi koruma altına alın. Detaylı bilgi ve randevu için bizimle iletişime geçin.
Küretaj Hakkında Sık Sorulan Sorular
- Küretaj işlemi öncesinde hekiminiz genellikle bölgeyi uyuşturmak için lokal anestezi uygular. Bu sayede işlem sırasında herhangi bir keskin ağrı duymazsınız.
- Eğer cerrahi bir küretaj (flep operasyonu gibi) yapılmışsa, dikişler ve bölgeye yerleştirilen koruyucu patlar sayesinde dokuların birbirine sürtünmesi engellenerek ağrı minimize edilir.
- Diş başına süre: Etkin bir kök kazıması ve düzleştirmesi için el aletleri ile diş başına ortalama 5-9 dakika ayrılması gerekirken, ultrasonik aletlerle bu süre yaklaşık 3-9 dakikadır.
- Diş tipine göre: Gracey küretleri kullanıldığında, çok köklü dişler için tedavi süresi diş başına 12 dakika, tek köklü dişler için ise 8 dakikadır.
- Bölgesel uygulama (Yarım çene): Bazı tedavi protokollerinde her bir yarım çene bölgesi için 60 dakika harcanmaktadır. Ancak, etkili bir kök yüzeyi düzleştirmesi yapılabilmesi için her bir yarım çeneye ayrılması gereken süre, vakanın durumuna göre değişmekle birlikte 90 dakikayı bulabilmektedir.
- Tüm ağız protokolleri: Bazı modern yöntemlerle tüm ağız derin temizliği tek bir seansta 45-60 dakika gibi daha kısa bir sürede tamamlanabilmektedir.
Eğer işleminiz sadece diş eti cebinin içinden yapılan bir temizlikse (kapalı küretaj) dikişsizdir. Ancak diş etinin cerrahi olarak açılmasını gerektiren daha derin bir tedavi uygulanıyorsa (açık küretaj) dikişli bir operasyondur. Bu dikişler genellikle 7 ila 14 gün arasında hekim tarafından alınır.
Küretajdan sonra günlerce süren bir kanama beklenmez. Sadece işlemin yapıldığı günün ilk birkaç saatinde sızıntı şeklinde hafif bir kanama olması doğaldır. Eğer kanama durmuyor veya günler sonra tekrar başlıyorsa, bu durum bir enfeksiyonun veya sistemik bir sorunun habercisi olabilir ve tıbbi müdahale gerektirir.
- Eğer koruyucu pat yerleştirildiyse, macunun sertleşmesi için ilk 3 saat sıcak gıdalardan kaçınılmalıdır. Mümkün olduğunca ağzın işlem yapılmayan tarafıyla çiğneme yapılmalı; asitli ve baharatlı yiyeceklerden uzak durulmalıdır.
- Dokuların iyileşmesini ciddi şekilde geciktirdiği için sigara içilmemelidir.
- Yerleştirilen koruyucu patın üzeri fırçalanmamalıdır. Ancak diğer bölgelerin temizliğine titizlikle devam edilmelidir.
- İlk gün boyunca dışarıdan buz uygulanması, olası şişliklerin önüne geçmeye yardımcı olur.
- İşlemden sonraki ilk 4-5 saat tükürükte hafif kan karışımı görülmesi normaldir. Eğer kanama miktarı fazlaysa mutlaka hekime başvurulmalıdır.
- Diş köklerinde geçici hassasiyet oluşabilir; bu durumda hekiminiz özel hassasiyet giderici (florür içeren) ajanlar uygulayabilir. Temel prensiplere uyulduğunda cerrahi sonrası ağrı genellikle minimaldir.
- Operasyon sonrası dişlerdeki sallanma (mobilite) bir miktar artabilir ancak bu durum genellikle 4 hafta içinde tedavi öncesi haline döner.
- Cerrahi bir işlem yapıldıysa hastalar ilk 4-6 hafta boyunca haftalık kontrollere, sonrasında ise durumun stabilliğine göre 2-3 ayda bir rutin takibe alınır.
- Başarılı bir tedavinin en önemli şartı hastanın evde yapacağı etkin plak kontrolüdür. Dişlerin günde en az iki kez fırçalanması ve arayüz temizliğinin aksatılmaması gerekir.
Hafif sorunlar tek bir ziyarette çözülebilirken, daha derin temizlik gerektiren durumlarda ağzın bölümlere ayrılarak 2 ila 4 seans arasında tedavi edilmesi yaygın bir uygulamadır. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğuna, diş hekiminiz ceplerin derinliğini ve diş taşlarının yoğunluğunu ölçerek karar verecektir.
Not: Bu içerik tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Ağız sağlığınızla ilgili her konuda bir uzman görüşü almanız önerilir.